قوانین عجیب تاجیکستان؛ از ممنوعیت عروسی مجلل تا ریش بلند

قوانین عجیب تاجیکستان، از ممنوعیت جشن سال نو و عروسی مجلل تا ممنوعیت پوشش غیرملی و ریش بلند، شما را متعجب خواهد کرد.

قوانین عجیب تاجیکستان

تاجیکستان کشوری با مجموعه‌ای منحصربه‌فرد از قوانین است و ممنوعیت‌های نسبتاً عجیبی دارد که ممکن است شما را شگفت‌زده کند. در این مقاله قصد داریم پانزده مورد از این قوانین خاص، از جمله ممنوعیت جشن‌های سال نو، هالووین، جشن هولی و محدودیت‌های مربوط به جشن‌های پایان تحصیل را بررسی کنیم. طی چند سال اخیر، تاجیکستان که از کشورهای شوروی سابق محسوب می‌شود، به‌عنوان کشوری شناخته شده است که تمایل زیادی به وضع ممنوعیت‌های خاص دارد. در حالی که به نظر می‌رسد برخی از این اقدامات با نگرانی‌های دولت درباره افراط‌گرایی مذهبی مرتبط باشد، درک منطق پشت برخی دیگر از این قوانین بسیار دشوار و تأمل‌برانگیز است. اگر قصد سفر به کشور تاجیکستان را دارید، بهتر است با این قوانین آشنا شوید.

۱. ممنوعیت جشن سال نو میلادی

تاجیکستان از اواخر سال ۲۰۱۵ میلادی، برگزاری مراسم سال نو میلادی را در مدارس و دانشگاه‌ها به‌طور کامل ممنوع کرده است. این قانون در واقع تلاشی برای فاصله گرفتن از سنت‌های دوران شوروی سابق و ترویج آداب و رسوم اصیل تاجیکی به جای الگوهای خارجی در نهادهای آموزشی است. طبق این مقررات، استفاده از درخت کریسمس، آتش‌بازی و حتی حضور شخصیت‌های نمادین مانند بابا نوئل در محیط‌های آموزشی غیرقانونی محسوب می‌شود. اگرچه خانواده‌های تاجیک هنوز اجازه دارند در حریم خصوصی خود این مناسبت را جشن بگیرند، اما دولت به آن‌ها توصیه کرده است که این کار را بسیار ساده و بدون تجملات انجام دهند؛ چراکه حتی برای میهمانی‌های خصوصی نیز محدودیت‌های خاصی وضع شده است.

۲. ممنوعیت هالووین و هولی

تاجیکستان علاوه بر محدودیت‌های سال نو، برگزاری جشن‌های هالووین و هولی را نیز به‌دلیل عدم مطابقت با سنت‌های اسلامی و فرهنگ ملی ممنوع کرده است. در سال‌های اخیر، نیروهای پلیس با تجمعات مربوط به این جشن‌ها، به‌ویژه جشن هندی هولی در دوشنبه، به تندی برخورد و آن‌ها را غیرقانونی اعلام کرده‌اند. مقامات دولتی معتقدند که ترویج این آیین‌های بیگانه می‌تواند به هویت فرهنگی کشور آسیب بزند؛ در مقابل، آن‌ها مردم را به بزرگداشت مناسبت‌های ملی و جدیدی مانند روز پرچم، روز زبان ملی و به‌ویژه عید نوروز تشویق می‌کنند. نوروز در تاجیکستان به‌عنوان میراثی باشکوه از فرهنگ پارسی جایگاه ویژه‌ای دارد و دولت از آن به‌عنوان جایگزینی برای جشن‌های غربی و خارجی حمایت می‌کند تا هم حس ملی‌گرایی تقویت شود، هم از نفوذ الگوهای فرهنگی ناسازگار جلوگیری کند.

۳. ممنوعیت جشن تولد در اماکن عمومی

در تاجیکستان برگزاری جشن تولد خارج از محیط خصوصی خانه می‌تواند عواقب مالی سنگینی برای شما داشته باشد. مقامات این کشور رویکرد بسیار سخت‌گیرانه‌ای نسبت به برگزاری این‌گونه مراسم در کافه‌ها و رستوران‌ها دارند و جریمه‌های سنگینی را برای متخلفان در نظر می‌گیرند. یک نمونه مشهور در این زمینه مربوط به شهروندی است که به دلیل آوردن کیک تولد به یک کافه در شهر دوشنبه، حدود ۶۰۰ دلار جریمه شد؛ مبلغی که در تاجیکستان بسیار زیاد محسوب می‌شود؛ دادستانی زمانی پرونده او را به جریان انداخت که عکسی از او و کیک تولدش در فضای مجازی منتشر شد. به نظر می‌رسد از نظر مقامات، صرف یک وعده غذای معمولی در رستوران مشکلی ندارد؛ اما وجود کیک یا هر نمادی که نشان‌دهنده جشن تولد باشد، ممنوع است.

۴. ممنوعیت جشن فارغ التحصیلی

تاجیکستان از سال ۲۰۱۶ میلادی سنت جشن‌های فارغ‌التحصیلی را که از میراث‌ دوران شوروی سابق بود، ممنوع اعلام کرد. مقامات دولتی دلیل مشخصی برای این اقدام ارائه نداده‌اند؛ اما به نظر می‌رسد هدف آن‌ها از این ممنوعیت، جلوگیری از هدیه دادن‌های اجباری میان دانش‌آموزان و معلمان و همچنین کنترل رفتارهای ناهنجار و آشفتگی‌های احتمالی در پایتخت باشد. در نتیجه این قانون، مراسم پایان تحصیل که زمانی با شادی و هیجان همراه بود، اکنون به رویدادی بسیار ساده و جدی تبدیل شده است. دولت با این محدودیت‌ها سعی دارد بر اهمیت آموزش تأکید کند و از ریخت‌وپاش‌های غیرضروری و خوش‌گذرانی‌های افراطی در پایان دوران مدرسه جلوگیری کند تا فضای آموزشی در تمام مراحل حفظ شود.

۵. ممنوعیت برگزاری عروسی مجلل

در تاجیکستان قوانینی بسیار سخت‌گیرانه برای کنترل هزینه‌های مراسم ازدواج وضع شده است که به دولت اجازه می‌دهد حتی بر میزان غذای تدارک دیده شده برای میهمانان نظارت کند. طبق اصلاحات قانونی که از سال ۲۰۰۷ آغاز شد و به مرور سخت‌تر شده است، خانواده‌ها ملزم هستند مراسم خود را بسیار ساده و کم‌هزینه برگزار کنند. در موارد متعددی گزارش شده است که مقامات محلی درست چند ساعت پیش از شروع مراسم به خانه‌ها یورش برده‌اند و مقادیر اضافی غذا، نان‌ها و شیرینی‌هایی را که بیش از حد مجاز تشخیص داده‌اند، مصادره کرده‌اند و به نهادهایی مانند بیمارستان‌های روانی تحویل داده‌اند. هدف دولت از این اقدام، جلوگیری از ورشکستگی خانواده‌های فقیر به دلیل هزینه‌های کمرشکن تشریفات و مقابله با فرهنگ چشم‌وهم‌چشمی در جامعه است.

۶. ممنوعیت گریه و زاری بلند

مقامات تاجیکستان در سال‌های اخیر حتی برای شیوه سوگواری شهروندان نیز قوانینی در نظر گرفته‌اند و گریه و زاری با صدای بسیار بلند در مراسم تدفین را ممنوع کرده‌اند. طبق این مقررات، استفاده از عزاداران حرفه‌ای که در ازای دریافت پول به شیون و زاری می‌پردازند و همچنین نمایش عمومی «احساسات افراطی» غیرقانونی تلقی می‌شود. دولت معتقد است که این نوع رفتارهای نمایشی بیش از آنکه بیانگر غم واقعی باشند، جنبه تئاتری پیدا کرده‌اند و باید جای خود را به سوگواری آرام و باوقار بدهند. با وجود اینکه برخی از شهروندان معتقدند هر فردی باید اجازه داشته باشد به شیوه دلخواه خود برای عزیزانش سوگواری کند، اما نهادهای مذهبی و دولتی بر اجرای این دستورالعمل‌ها برای حفظ نظم و سادگی در مراسم‌های مذهبی پافشاری می‌کنند.

۷. ممنوعیت پوشش بیگانه

دولت تاجیکستان قوانینی را برای محافظت از لباس‌های سنتی و ملی در برابر رقبای خارجی وضع کرده است که به‌طور غیرمستقیم برخی پوشش‌های افراطی مذهبی را هدف قرار می‌دهد. در متن قانون صراحتاً به پوشش خاصی اشاره نشده است؛ اما استفاده از لباس‌هایی که با فرهنگ سنتی تاجیکستان همخوانی ندارند، در نهادهای دولتی و آموزشی ممنوع شده است. علاوه بر این، گزارش‌هایی از ممنوعیت فروش به برخی بانوان محجبه در بعضی شهرها و حتی ممانعت از ورود آن‌ها به بیمارستان‌های دولتی منتشر شده است. مقامات حکومتی زنان را تشویق می‌کنند که به جای استفاده از پوشش‌های سیاه و بیگانه، از سربندها و لباس‌های رنگی و سنتی تاجیکی استفاده کنند که ریشه در تاریخ و فرهنگ منطقه دارد.

۸. ممنوعیت پوشش باز و چریکی

در تاجیکستان قوانین مربوط به پوشش تنها به لباس‌های مذهبی محدود نمی‌شود و لباس‌هایی که بخش زیادی از بدن را نشان می‌دهند نیز با محدودیت‌های جدی روبرو هستند. پوشیدن شلوارک برای مردان در ساختمان‌های دولتی ممنوع است و استفاده از دامن‌های کوتاه برای زنان در مدارس و محیط‌های عمومی به شدت منع می‌شود؛ هدف از این قوانین ترویج حیا و رعایت هنجارهای فرهنگی سنتی در جامعه است. علاوه بر این، پوشیدن لباس‌هایی با طرح چریکی یا استتار نیز در این کشور ممنوع اعلام شده است. این ممنوعیت که در برخی کشورهای دیگر جهان نیز سابقه دارد، به منظور جلوگیری از اشتباه گرفتن غیرنظامیان با نیروهای نظامی و حفظ امنیت عمومی وضع شده است. بنابراین به شهروندان و گردشگران توصیه می‌شود برای احترام به قوانین محلی و جلوگیری از سوءتفاهم، از پوشش‌های بلند و لباس‌های غیرنظامی استفاده کنند.

۹. ممنوعیت ریش بلند

در تاجیکستان، داشتن ریش بلند به شدت سرکوب می‌شود و اگرچه قانون مکتوب و مشخصی برای ممنوعیت کامل آن وجود ندارد، اما محدودیت‌های نانوشته بسیار سختی اعمال می‌گردد. به روحانیون مذهبی ابلاغ شده است که طول ریش آن‌ها نباید از سه سانتی‌متر تجاوز کند و فراتر از آن غیرمجاز تلقی می‌شود. علاوه بر این، گزارش‌های متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد پلیس تاجیکستان اجازه یافته است هزاران مرد را به اجبار در ایستگاه‌های پلیس اصلاح کند. یکی از وبلاگ‌نویسان مشهور تاجیک به نام رستم گولوف اعلام کرد که توسط نیروهای پلیس به کلانتری منتقل شد و ریش او را به زور تراشیدند. این اقدامات بخشی از تلاش‌های دولت برای مقابله با نمادهایی است که آن‌ها را نشانه‌ای از افراط‌گرایی می‌دانند.

۱۰. ممنوعیت نام بیگانه و غیرمتعارف برای نوزادان

دولت تاجیکستان برای حفظ هویت ملی، محدودیت‌های شدیدی بر نام‌گذاری کودکان وضع کرده است که طبق آن، والدین موظف‌اند نام فرزندان خود را تنها از یک فهرست رسمی و تأییدشده توسط دولت انتخاب کنند. این قانون که بیشتر شامل قوم تاجیک می‌شود، استفاده از نام‌های بیگانه و حتی برخی نام‌های رایج عربی را ممنوع کرده است؛ همچنین مقامات اعلام کرده‌اند که این اقدام برای جلوگیری از نام‌گذاری کودکان بر اساس اشیاء یا اسامی نامتعارف مانند لوازم منزل صورت گرفته است. بر اساس این مقررات، حتی نام‌های بین‌المللی مانند «جان» نیز برای شهروندان تاجیک‌زبان غیرمجاز است و دولت تلاش می‌کند تا از این طریق، از نفوذ فرهنگ‌های بیگانه در نسل‌های آینده جلوگیری و بر بازگشت به ریشه‌های زبانی و تاریخی خود تأکید کند.

۱۱. ممنوعیت نام بیگانه برای رستوران ها

قوانین مربوط به نام‌گذاری در تاجیکستان تنها محدود به کودکان نیست و دامن‌گیر کسب‌وکارها و رستوران‌ها نیز شده است. طبق قانون زبان دولتی، تمامی رستوران‌ها موظف هستند از نام‌های تاجیکی استفاده کنند و انتخاب اسامی خارجی برای واحدهای صنفی می‌تواند منجر به جریمه‌های نقدی شود. برای مثال، حتی اگر کسی بخواهد یک رستوران ایتالیایی یا هندی باز کند، لزوماً نمی‌تواند نام‌های مرسوم بین‌المللی را برگزیند. گزارش‌ها حاکی از آن است که یک رستوران هندی به نام «سلام نماسته» به دلیل تخطی از این قانون و عدم انتخاب نام ملی، با جریمه‌ای معادل ۱۰۰ دلار روبه‌رو شده است. اگرچه این قانون همیشه به طور یکنواخت اجرا نمی‌شود، اما سایه آن بر سر تمامی کسب‌وکارهای نوپا سنگینی می‌کند.

۱۲. ممنوعیت بوکس و ورزش های رزمی خشن

وزارت ورزش و فرهنگ تاجیکستان برگزاری مسابقات بوکس حرفه‌ای و انواع هنرهای رزمی ترکیبی (MMA) را به طور کامل ممنوع کرده است. مقامات دولتی معتقدند که این ورزش‌های خشن باعث ترویج خشونت و افراط‌گرایی در جامعه می‌شوند و با کرامت انسانی در ورزش در تضاد هستند. یکی از دلایل اصلی این تصمیم، نگرانی از جذب جوانان به گروه‌های تروریستی مانند داعش است؛ چراکه تحقیقات نشان داده این‌گونه ورزش‌های رزمی در میان اعضای این گروه‌ها محبوبیت بالایی دارد. دولت به جای این رشته‌ها، مردم را به یادگیری ورزش رزمی ملی خود یعنی «گوشتین‌گیری» (Gushtingiri) تشویق می‌کند. این ممنوعیت در حالی اجرا می‌شود که به گفته مقامات تاجیک، تاکنون بیش از هزار نفر از شهروندان این کشور به گروه‌های افراطی در عراق و سوریه پیوسته‌اند.

۱۳. ممنوعیت استفاده از پهپاد

استفاده از پهپادها نیز در تاجیکستان با محدودیت‌های قانونی شدیدی روبرو شده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی این کشور و همسایگی با افغانستان، مقامات تاجیکستان از سال ۲۰۱۶ قوانینی را برای ممنوعیت پرواز پرنده‌های هدایت‌پذیر از دور وضع کردند. اصلاحات در قانون هوانوردی کشور با هدف جلوگیری از سوءاستفاده سازمان‌های تروریستی و قاچاقچیان مواد مخدر از این تجهیزات انجام شده است. اگرچه در سال ۲۰۱۵ استفاده از این وسایل برای عکاسی و فیلم‌برداری ممکن بود، اما اکنون به دلایل امنیتی و نظارتی، پرواز هرگونه پهپاد در آسمان این کشور بدون مجوزهای خاص و دشوار حکومتی غیرقانونی تلقی می‌شود تا از هرگونه تهدید احتمالی در مرزها و داخل کشور پیشگیری شود.

۱۴. محدودیت های ابزارهای ارتباطی

تاجیکستان علاوه بر محدودیت‌های فرهنگی، قوانین خاص و سخت‌گیرانه‌ای را نیز در زمینه ابزارهای ارتباطی وضع کرده است. استفاده از تلفن‌های ماهواره‌ای در این کشور با محدودیت‌های شدیدی همراه است و دسترسی به آن‌ها به شدت کنترل می‌شود؛ به نظر می‌رسد این اقدام با هدف نظارت کامل بر کانال‌های ارتباطی و مسائل امنیتی صورت گرفته باشد. همچنین، استفاده از دستگاه‌های بی‌سیم واکی‌تاکی نیز تحت کنترل دقیق دولت قرار دارد و افراد یا کسب‌وکارها برای استفاده از آن‌ها ملزم به دریافت مجوزهای رسمی هستند. این نظارت‌ها به مقامات اجازه می‌دهد تا تمامی ارتباطات رادیویی و ماهواره‌ای را در راستای حفظ امنیت و کنترل فضای اطلاعاتی کشور مدیریت و رصد کنند.

۱۵. محدودیت فعالیت های مذهبی اسماعیلیه

تاجیکستان در سال‌های اخیر محدودیت‌های شدیدی را علیه فعالیت‌های مذهبی پیروان مذهب اسماعیلیه اعمال کرده است که شامل تخریب نمادهای مذهبی، بستن عبادتگاه‌ها و ممنوعیت برگزاری جشنواره‌های مذهبی این گروه می‌شود. این اقدامات بخشی از رویکرد گسترده‌تر دولت برای نظارت دقیق بر تمامی مناسک مذهبی و حفظ سلطه کامل بر فضای عقیدتی کشور است. هم‌زمان با این فشارها، نهادهای بین‌المللی از جمله عفو بین‌الملل نسبت به وضعیت آزادی بیان و رسانه‌ها در این کشور ابراز نگرانی کرده‌اند؛ چراکه دولت با برخورد جدی با رسانه‌های منتقد و اعمال فشار بر روزنامه‌نگاران، وبلاگ‌نویسان و مدافعان حقوق بشر، فضای خودسانسوری شدیدی را در جامعه حاکم کرده است.