میدان سن مارکو؛ قلب تپنده ونیز

میدان سن مارکو، قلب تپنده و افسونگر ونیز است؛ جایی که تاریخ، هنر و زندگی روزمره در یک قاب نفس می کشند.

میدان سن مارکو یکی از جاذبه‌های معروف ایتالیا است که در قلب بافت تاریخی شهر ونیز قرار دارد. این میدان علاوه بر اینکه یکی از مهم‌ترین فضاهای عمومی این شهر است، قرن‌هاست که نقطه تلاقی فرهنگ، مذهب و سیاست در این دیار شناخته می‌شود. دور تا دور این میدان هم پر از بناهای تاریخی خاص است که همین موضوع باعث شده میدان سن مارکو یکی از پربازدیدترین جاذبه‌های گردشگری ونیز و نقطه آغاز گردش‌های شهری تور ونیز باشد.

اگر دوست دارید که کمی بیشتر با حال و هوای این میدان آشنا شوید یا اینکه اگر قصد دارید به ونیز سفر کنید، این مطلب حتماً برای شما مفید خواهد بود. در ادامه ضمن معرفی این میدان، جاذبه‌های آن را هم به شما معرفی خواهیم کرد.

میدان سن مارکو ونیز کجاست؟

میدان سن مارکو (Piazza San Marco) در بخش شرقی منطقه سن مارکو در مرکز بافت تاریخی شهر ونیز قرار دارد. سن مارکو اصلی‌ترین میدان شهر است که البته چند دلیل مهم دارد؛ یکی اینکه سن مارکو در مجاورت مجموعه‌ای از مهم‌ترین بناهای تاریخی و جاهای دیدنی ونیز قرار دارد و دیگری اینکه دسترسی به آن از بخش‌های مختلف شهر، چه به‌صورت پیاده و چه با قایق‌ (واپورتو)، بسیار آسان است. از سوی دیگر این میدان در نزدیکی کانال بزرگ و اسکله‌های اصلی شهر واقع شده است و به همین دلیل بسیاری از گردشگران اولین تصویری که از ونیز در ذهنشان حک می‌شود، همین میدان باشکوه است.

دسترسی به میدان سن مارکو ونیز

با توجه به اینکه میدان سن مارکو تقریباً در مرکز شهر واقع شده است، می‌توان گفت که از نقاط مختلف شهر دسترسی ساده، راحت و آسانی برای گردشگران دارد. راحت‌ترین راه دسترسی به این میدان، استفاده از سیستم حمل‌ونقل آبی ونیز یعنی واپورتو (Vaporetto) است. واپورتو خطوط مختلفی دارد که شما را از نقاط مختلف شهر، فرودگاه، ایستگاه قطار و حتی جزایر اطراف مانند مورانو، لیدو یا بورانو به اسکله‌های نزدیک میدان مثل «سن زکریا» «San Zaccaria» می‌رسانند.

اگر اقامتگاه شما در مرکز شهر یا نزدیک به جاذبه‌های تاریخی حوالی این میدان است، بهترین راه برای دیدن این میدان این است که در کوچه‌پس‌کوچه‌های سنگفرش ‌ونیز پیاده‌روی کنید. به این صورت هم بافت تاریخی شهر را خواهید دید و هم می‌توانید از مغازه‌های محلی دیدن کنید.

معرفی میدان سن مارکو ونیز

میدان سن مارکو (Piazza San Marco) نه‌تنها مشهورترین میدان شهر ونیز است، بلکه از دیرباز یکی از نمادهای معروف اروپا هم به حساب می‌آمده است تا جایی که ناپلئون بناپارت این میدان را «زیباترین سالن پذیرایی اروپا» نامید؛ لقبی که به‌خوبی شکوه و عظمت این میدان را توصیف می‌کند.

این میدان مستطیلی، بین کلیسای جامع سن مارکو، کاخ دوک‌ها (Palazzo Ducale)، برج ناقوس (Campanile)، برج ساعت (Torre dell’Orologio) و مجموعه‌ای از ساختمان‌های قدیمی دولتی، قرار دارد. ساختمان‌های شمال و جنوب میدان که به دفاتر قدیمی و جدید پروکورا‌تی معروف‌اند، امروزه به کافه‌ها و بوتیک‌های لوکسی تبدیل شده‌اند که در کنار موسیقی زنده خیابانی، حال و هوای جذابی به این میدان بخشیده‌اند.

در مجموع می‌توان اینطور گفت که میدان سن مارکو به دلیل معماری باشکوه، آثار تاریخی منحصر‌به‌فرد و فضای پرجنب‌وجوشی که دارد، قلب تپنده‌ ونیز محسوب می‌شود.

تاریخچه میدان سن مارکو ونیز

قدمت میدان سن مارکو ونیز به قرن نهم میلادی بازمی‌گردد؛ یعنی زمانی که میدان هنوز ساختار منظمی نداشت و صرفاً یک فضای باز کوچک در مقابل کلیسای قدیمی سن تئودورو بود. در سال ۸۲۸ میلادی و پس از انتقال پیکر مارک مقدس (قدیس ونیز) از اسکندریه به این شهر، این میدان وارد دوره جدیدی شد. این روند با ساخت کلیسای جدید، یعنی کلیسای سن مارکو ادامه پیدا کرد تا جایی که این میدان به یک مرکز تاریخی، سیاسی و فرهنگی تبدیل شد.

نقطه عطف شکل‌گیری و گسترش میدان سن مارکو در قرون وسطی بود. در این دوران میدان سن مارکو گسترش یافت و شکل منظم‌تری به خود گرفت. پس از آن با ساخت کاخ دوج (Doge's Palace)، سن مارکو به کانون تصمیم‌گیری‌های سیاسی بدل شد. از سوی دیگر حضور دوج‌ها (دوک‌های حاکم) در کلیسا و برگزاری آیین‌های حکومتی و مذهبی در میدان، این فضا را به صحنه‌ای برای نمایش قدرت‌نمایی ونیزی‌ها تبدیل کرد.

معماری این میدان هم در طول تاریخ بارها دست‌خوش تغییر شد. در سده‌های یازدهم تا سیزدهم، ساخت و توسعه کلیسای سن مارکو با الهام از هنر بیزانسی آغاز شد که البته یک دلیل مهم داشت؛ جمهوری ونیز با حمایت امپراتوری بیزانس توانست بر تجارت شرق مدیترانه تسلط پیدا کند و همین باعث شد که معماری بیزانسی هم در این کلیسا بازتاب پیدا کند. استفاده از موزاییک‌های طلایی، گنبدهای پیازی شکل و نقش‌مایه‌های مذهبی و شرقی، همگی از نشانه‌های تأثیرگذاری عمیق امپراتوری بیزانس بر ونیز آن زمان بودند.

در قرن چهاردهم، برج ساعت در انتهای میدان ساخته شد تا به‌نوعی نمایانگر نظم و مدنیت نوین در ونیز باشد. در همین دوران بود که در ضلع شمالی و جنوبی این میدان، ساختمان‌های اداره پروکورا‌تی ساخته شدند. این دو بنا که در آن دوران محل استقرار مقامات عالی‌رتبه جمهوری ونیز بودند، در حال حاضر میزبان فروشگاه‌های لوکس و کافه‌های مشهوری مانند «کافه فلوریان» هستند.

بهترین زمان بازدید از میدان سن مارکو ونیز

میدان سن مارکو به‌عنوان پربازدیدترین نقطه شهر ونیز، در اغلب روزهای سال میزبان جمعیت انبوهی از گردشگران است. بااین‌حال، اگر دوست دارید ونیز و این میدان را در بهترین حالت ببینید، بهترین زمان ماه‌های آپریل تا ژوئن (اواسط بهار تا اوایل تابستان) است؛ زمانی که هم هوا مطبوع می‌شود و هم مناظر اطراف میدان زیباتر هستند. البته تابستان هم زمان خوبی است؛ ولی باید انتظار ازدحام جمعیت را داشته باشید؛ چون تابستان فصل گردشگری ایتالیا است.

بهترین زمان روز برای بازدید از میدان سن‌مارکو، صبح زود یا نزدیک غروب است. در ساعات ۶ تا ۹ صبح، شلوغی بسیار کمتر است و می‌توانید عکس‌های زیبا بدون جمعیت بگیرید و از هوای تازه و مطبوع میدان لذت ببرید؛ همچنین کافه‌ها تازه باز شده‌اند. در آخر بعدازظهر تا غروب (۵ تا ۷ عصر) هم نور گرم خورشید فضا را رمانتیک و دلنشین می‌کند. اوج شلوغی میدان معمولاً بین ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر است.

دیدنی های میدان سن مارکو ونیز

در میدان سن مارکو، بناها و سازه‌های متعددی قرار دارد که هر کدام به‌نوعی روایتگر بخشی از تاریخ و هویت این شهر هستند. در این قسمت قصد داریم مهم‌ترین جاهای دیدنی میدان سن مارکو را به شما معرفی کنیم:

۱. کلیسای سن مارکو

«کلیسای سن مارکو» (Basilica di San Marco) یکی از شاهکارهای معماری بیزانسی اروپا است که در قرن یازدهم ساخته شد. این کلیسا در سال ۸۲۸ میلادی به‌عنوان محلی برای به خاک‌سپاری سنت مارک، قدیس ونیز بنا شد؛ اما نکته مهم این است که بنای فعلی در سال ۱۰۶۳ میلادی ساخته شد و به‌تدریج در طی چندین قرن گسترش یافت.  فضای داخلی کلیسای سن مارکو با بیش از ۸۵۰۰ مترمربع موزاییک طلایی پوشانده است که در کنار هم روایت‌های مذهبی را نشان می‌دهند. 

۲. برج ناقوس سن مارکو

«برج ناقوس سن مارکو» (Campanile di San Marco) با ارتفاع ۹۹ متر، اولین بار در قرن نهم میلادی بنا شد و پس از فروپاشی کامل در سال ۱۹۰۲، آن را دوباره از نو ساختند. آنچه باعث جذابیت این برج شده، چشم‌انداز فوق‌العاده‌ای است که به میدان، کانال‌ها و تالاب‌های اطراف ونیز دارد. نکته جالب اینکه برای رفتن به بالاترین نقطه این برج مجبور نیستید که پله‌های زیادی را پشت سر بگذارید؛ کافی است سوار آسانسور شوید.

۳. ایوان برج ناقوس

«ایوان برج ناقوس» یا «لوجتا» (Loggetta)، بنایی کوچک اما زیبا در پایین برج ناقوس میدان سن مارکو است که توسط معمار بزرگ دوره رنسانس جاکوپو سانسووینو (Jacopo Sansovino) طراحی و در دهه ۱۵۳۰ ساخته شد. نکته جالب اینکه این بنا مثل یک اتاق انتظار برای مقامات و سناتورها پیش از ورود به کاخ دوک‌نشین عمل می‌کرد. نمای بیرونی ایوان به لطف استفاده از سنگ‌های مرمر رنگی، ستون‌های گرانیتی و مجسمه‌های نمادین، بسیار زیبا است. لازم به ذکر است که این بنا هم در پی تخریب برج ناقوس در سال ۱۹۰۲، آسیب دید؛ ولی بعد دوباره با مصالح اصلی بازسازی شد.

۴. کتابخانه مارسیانا

«کتابخانه مارسیانا» (Libreria Marciana) در ضلع شرقی میدان سن مارکو قرار دارد و یکی از مهم‌ترین کتابخانه‌های قرون وسطی و رنسانس ایتالیا به شمار می‌رود. بنای کتابخانه در قرن شانزدهم با هدف نگهداری نسخ خطی اهدایی کاردینال بیزانسی بساریون (Bessarion) ساخته شد. به‌مرور آثار کمیاب دیگری همچون دست‌نویس‌های پترارک و وصیت‌نامه مارکو پولو هم به این مجموعه اضافه شد و اکنون بیش از ۱۳,۰۰۰ نسخه خطی، از جمله آثار نایاب فیلسوفان یونانی، در آن نگه‌داری می‌شود.

ساختمان کتابخانه مارسیانا که توسط جاکوپو سانسووینو طراحی شده است، یکی از شاهکارهای معماری رنسانس در ونیز به شمار می‌رود. نقاشی‌های سقفی آن هم به هنرمندانی همچون پائولو ورونزه (Paolo Veronese) و تینتورتو (Tintoretto) نسبت داده می‌شوند.

۵. برج ساعت سن مارکو

«برج ساعت سن مارکو» (Torre dell’Orologio) که در سال ۱۴۹۹ میلادی ساخته شد، یکی از شاهکارهای مهندسی قرن ۱۵ محسوب می‌شود. روی این ساعت آبی‌رنگ علامت‌های زودیاک و ۲۴ ساعت کامل دیده می‌شود؛ به‌عبارت دیگر این ساعت گذر زمان را به سبک قرون وسطی نمایش می‌دهد.

در بالای برج ساعت دو مجسمه وجود دارد که هر ساعت با پتک بر زنگ ساعت می‌کوبند. این دو مجسمه که یکی نماد یک مرد جوان و دیگری نماد یک مرد مسن هستند، به‌نوعی گذر عمر و زمان را نشان می‌دهند. بین ساعت و زنگ آن هم یک مجسمه مریم مقدس و یک ساعت دیگر وجود دارد که زمان را با اعداد رومی نشان می‌دهد.

۶. موزه کورر

در ضلع غربی میدان، یکی از مشهورترین موزه های ونیز قرار دارد؛ «موزه کورر» (Museo Correr) که روایتگر هنر و تاریخ ونیز است. در این موزه می‌توانید مجموعه‌ای از نقاشی‌های دوره رنسانس، ابزارهای علمی، وسایل زندگی اشراف و اسناد تاریخی مهم را مشاهده کنید. نکته جالب اینکه ساختمان موزه در گذشته به‌عنوان اقامتگاه ناپلئون و نماینده او در ایتالیا، استفاده می‌شد. در نمای موزه کورر یک جای خالی دیده می‌شود که قرار بود مجسمه ناپلئون در آن نصب شود؛ ولی این اتفاق هیچ‌وقت نیفتاد.

۷. ستون های سن مارکو

در انتهای میدان، دو ستون گرانیتی با مجسمه‌هایی به اسم‌‎های سن مارکو و سن تودارو (Le Colonne di San Marco e San Todaro) دیده می‌شود. این ستون‌ها در قرن دوازدهم از قسطنطنیه به ونیز آورده شدند. روی یکی از ستون‌ها یک مجسمه شیر بالدار به اسم سن مارکو وجود دارد که نماد قدرت جمهوری ونیز بود. روی ستون دیگر مجسمه فردی به اسم سن تودارو (نخستین قدیس محافظ شهر ونیز) دیده می‌شود که نیزه‌ای در دست دارد و روی تمساح ایستاده است؛ این مجسمه هم نماد قدرت معنوی ونیز بود.

در قرن‌های گذشته بین این دو ستون، محل اعدام‌های عمومی بود و طبق گفته‌ها، حتی جنازه دوک‌های خیانت‌کار نیز در آنجا به نمایش گذاشته می‌شد.

۸. اسب های برنزی سن مارکو

در ورودی کلیسای سن مارکو، «مجسمه‌های چهار اسب برنزی» (Horses of St. Mark) وجود دارد که نسخه‌های شبیه‌سازی ‌شده مجسمه‌هایی هستند که در موزه داخل کلیسا نگهداری می‌شوند. مجسمه‌های اصلی در قرن دوم یا سوم میلادی ساخته شده‌اند و در جریان چهارمین جنگ صلیبی از قسطنطنیه به ونیز آورده شدند. این مجسمه‌ها در قرن هجدهم توسط ناپلئون به پاریس منتقل شدند؛ اما پس از شکست او در سال ۱۸۱۵، دوباره به ونیز بازگردانده شدند.

۹. موزه باستان شناسی ملی ونیز

«موزه باستان شناسی ملی ونیز» (Museo Archeologico Nazionale) در مجاورت کتابخانه مارسیانا قرار دارد و در آن می‌توانید آثار دوران یونان و روم باستان همچون مجسمه‌های مرمرین، سکه‌ها و ظروف سفالی را ببینید. بخش مهمی از این مجموعه را نیز کلکسیون شخصی کاردینال دومنیکو گریمانی (Domenico Grimani) تشکیل داده است که خود او به موزه اهدا کرد.

۱۰. بناهای پروکوراتی

سه بنای «پروکورا‌تی» (Procuratie Vecchie, Nuove, Nuovissime) که با ارتفاعی بلند و به‌صورت قرینه سه ضلع میدان را احاطه کرده‌اند، در گذشته مقر رسمی قضات بلندپایه جمهوری ونیز بودند. در حال حاضر این ساختمان‌ها کاربری‌های مختلفی اعم از فرهنگی، اداری و تجاری دارند و بخشی از آن‌ها هم به موزه کورر الحاق شده‌اند.

۱۱. بال غربی ناپلئونی

در ضلع غربی میدان سن مارکو، ساختمانی به سبک نئوکلاسیک به نام «بال غربی ناپلئون» (Ala Napoleonica) قرار دارد که به لحاظ سبک معماری متفاوت‌تر از دیگر قسمت‌های میدان است. این بخش از میدان به دستور ناپلئون در اوایل قرن نوزدهم و در دوران حکومت ناپسری او، اوژن دو بوآرنه (Eugène de Beauharnais) در محل کلیسای قدیمی سن جمنیزیو ساخته شد.

هدف از ساخت این بنا، ایجاد محلی برای مراسم رسمی، اقامت مقامات و اتصال ساختمان‌های دولتی اطراف میدان بود؛ ولی در حال حاضر به‌عنوان ورودی اصلی موزه کورر شناخته می‌شود. نکته مهم اینکه ساخت این بنا در سال ۱۸۳۶، یعنی در دوره اشغال ونیز توسط اتریشی‌ها به پایان رسید؛ اما همچنان نام ناپلئون را به همراه دارد.

کافه های میدان سن مارکو

میدان سن‌مارکو نه تنها قلب تاریخی ونیز است، بلکه مرکز تجربه کافه‌نشینی و نوشیدن قهوه در ایتالیا هم به شمار می‌رود. زیر طاق‌های زیبای اطراف میدان، کافه‌های تاریخی و معروفی قرار دارند که قرن‌ها میزبان شاعران، نویسندگان، هنرمندان و گردشگران بوده‌اند. نشستن در کافه‌های میدان سن مارکو، فرصتی است برای لذت بردن از موسیقی زنده، معماری کلاسیک و تاریخ زنده میدان سن‌مارکو.

۱. کافه فلوریان

کافه فلوریان (Caffè Florian) که در ضلع شمالی میدان سن‌مارکو قرار دارد، یکی از قدیمی ترین کافه های اروپا (تأسیس ۱۷۲۰) است. این کافه تاریخی با طاق‌ها و تزئینات کلاسیک خود، میزبان شاعران، نویسندگان و شخصیت‌های مشهور قرن‌ها بوده است. علاوه بر قهوه‌های اصیل ایتالیایی، فلوریان با موسیقی زنده حس و حال رنسانس ونیزی را تداعی می‌کند.

۲. کافه رستوران کوادری

کافه رستوران کوادری (Quadri) در ضلع شرقی میدان و زیر طاق‌های تاریخی قرار دارد و به سبک نئوکلاسیک و تزئینات طلایی مشهور است. این کافه رستوران تاریخی، علاوه بر قهوه و شیرینی‌های سنتی، غذاهای اصیل ایتالیایی را هم در منو دارد. محیط این کافه رسمی‌تر و لوکس‌تر از فلوریان است و به دلیل چشم‌انداز مستقیم به میدان، برای عکاسی و نشستن و تماشای زندگی روزمره ونیز محبوب گردشگران است.

۳. کافه گرن لاوینا

کافه گرن لاوینا (Gran Caffè Lavena)، در ضلع شمالی-شرقی میدان، یکی دیگر از کافه‌های مشهور و قدیمی ونیز است. این کافه با نمای باز به میدان و سقف نقاشی‌شده جذابیت خاصی دارد و مکانی ایده‌آل برای استراحت پس از گشت در میدان است. لاوینا به‌دلیل حفظ فضای سنتی و کلاسیک، هنوز حس و حال تاریخی ونیز را دارد.

۴. کافه آئوروا

کافه آئوروا (Caffe Aurora) در ضلع غربی میدان و نزدیک به برج ساعت قرار دارد؛ یک کافه کوچک اما پرطرفدار با فضای صمیمی و سنتی. این کافه برای نوشیدن قهوه، چای یا اسنک سبک مناسب است و به‌دلیل موقعیت عالی، گردشگران می‌توانند از تماشای میدان و مردم عبوری لذت ببرند. آئوروا به‌دلیل هزینه نسبتا کمتر و فضای دوستانه، گزینه‌ای محبوب برای کافه‌نشینی لحظه آرام در میان شلوغی میدان است.

نکات بازدید از میدان سن مارکو

• برای عکاسی در خلوتی و نور مناسب، صبح زود بهترین زمان است.
• پیاده‌روی اصلی‌ترین تجربه بازدید از میدان سن مارکوست؛ بنابراین کفش راحت اهمیت زیادی دارد.
• جمعیت کبوترها زیاد است و گاهی مزاحم گردشگران می‌شوند. البته غذا دادن به کبوترها ممنوع است.
• مراقب کافه‌های معروف با موسیقی زنده باشید؛ قیمت‌ها معمولاً بالاتر از حد معمول است.
• از کیف و وسایل شخصی مراقبت کنید، مخصوصاً در ساعت‌های شلوغ.
• برای دید کامل از میدان، به برج ناقوس سن‌مارکو بروید تا چشم‌انداز پانوراما داشته باشید.
• احترام به فضای مذهبی کلیسای سن‌مارکو ضروری است؛ هنگام ورود پوشش مناسب رعایت شود.
• از لم دادن یا نشستن روی ستون‌ها و تزئینات میدان خودداری کنید تا آسیبی به آثار تاریخی وارد نشود.